Diş hekimi korkusu neden yaşanıyor? Hangi etkenler bu korkuyu artırıyor? Çocuklarda ve erişkinlerde bu korkuyu yenmek için neler yapılabilir?

Türkiye’de çocukların %80-90 civarı diş hekiminden korkuyor. Bu oran yetişkinlerde biraz azalıyor ama yine de yüksek oranlarda kalıyor. Dünyada ise yetişkinlerdeki oran %10 civarında. Buradan da anlaşıldığı gibi problem yalnızca çocuklara özel değil.

Çocuklardaki korkunun genel nedenleri; anne babadan duyulan yanlış bilgiler, doktor ve iğne olma korkusu, muayenehanede karşılaşılan, daha önce görmediği ve kendine zarar verebileceğini düşündüğü cihazlar, güvensizlik sayılabilir.

Erişkinlerde ise daha önceden yaşanmış kötü deneyimler, kulaktan dolma yanlış bilgiler ve söylentilerdir. Ayrıca zorluklar ve eksik donanımlar nedeni ile yapılan redavilerde korkuya neden olurlar. Tüm bunlara ek olarak da bir türlü kazanamadığımız yeterli ağız bakımı alışkanlığı ve bunun sonucu olan ağız içi problemler, ağrı, enfeksiyon, hassasiyet.

Ülkemizde modern diş hekimliği yüz yılı aşan bir süredir uygulanıyor. Ancak özellikle son 20-30 yıldır teknolojinin ilerlemesi ile diş hekimliği inanılmaz bir değişim yaşadı. Artık muayenehaneler, klinikler dekorasyon değişiklikleri başta olmak üzere tüm teknik donanıma sahip durumdalar. Gelişen tıp teknolojisi ile kullanılan ilaçlar, anestezik solüsyonlar, el aletleri, görüntüleme sistemleri, radyolojik ekipmanlar hem tedaviyi kolaylaştırıyor hem de başarıyı artırıyor.

Diş hekimleri artık muayenehane ya da klinik açarken tüm teknolojik ekipmanları eksiksiz olarak bulunduruyorlar. Bunun yanında (ki bu konuyla ilgili yapılan bir çok araştırma var) ortamın aydınlatılması, yer döşemeleri, duvardaki resimler, ortamdaki müzik ve dekorasyondaki tüm etmenler çok dikkatlice seçiliyor. Tek amaç hastanın ortamda kendini rahat hissetmesini saplamak. Peki bunlar yeterli mi? Tabi ki hayır. Bunlar yardımcı etmenler. Ana etmenler hekim ve ekibidir. Hastanın korkusunu yüz ifadesinden, iletişiminden, fiziksel ve ruhsal duruşundan anlamak durumundadır. Hastayı rahatlatnak ve desteklemek için zaman ayırmalıdır.

Korkuyu yenmenin temeli, hekime duyulan güvenden geçer. Güven birinci adımdır. Dürüstlük, hasta psikolojisinden anlama, deneyim, hastaya yeterince zaman ayırmak, günceli izlemek, insancıl olmak, hijyen kurallarına uymak, teknik donanıma önem vermek ise diğerleri. Peki hasta olarak bunları araştırdınız ve size göre doğru diş hekimini buldunuz. Ama yine de korkunuzu yenemiyorsanız ne yapacağız? Sonuçta bu korku psikolojik. Gerekirse uzman bir psikolog yada psikiyatrdan destek almak düşünülebilir.

Diğer alternatifler ise muayenehane pratiğinde yapılabilecek ileri tedavi metotlarıdır. Bunlardan biri hipnozdur. Diş tedavisin hipnoz altında yapılması bu hastalardaki korku ve kaygı düzeyinin azalmasına yardımcı olabilir. Bu işlem hipnoz uygulamarı hakkında uzman olan kişiler tarafından yapılmalıdır. Bu yöntem mental özrü bulunan, tam koopere olamayan ve hipnoz kapasitesi olamayan kişilerde uygulanamaz.

Bir diğer yöntem ise farmakolojik uygulamalar kullanılarak diş tedavisinin yapılmasıdır. Yöntemin uygulanması için güvenilir ilaçlar mevcuttur. Bu ilaçlar hastaya uygulanmadan önce hastaların genel sağlık durumu ve tedavi beklentileri iyice belirlenmelidir. Bu ilaçlardan biri gülme gazı olarak da bilinen nitröz oksit/oksijen kombinasyonudur. Sedasyon amaçlı uygulanır. Sedasyonda hasta uyanık ve tedavi ekibi ile koopere durumdadır. Tedavi sonunda kendine gelme süresi çok kısadır. Bir başka yöntem ise genel anestezi ile diş tedavisidir. Yine hastanın genel sağlık durumu ve tedavi beklentisi belirlenir. Uzman bir ekip ve yeterli donanıma sahip bir hastane oratmında uygulanması zorunludur.

Sonuç olarak, hasta, korku ve kaygı reaksiyonları yaşayabilir. Bu reaksiyonun gelişmesinde ki etkenleri, ağız ve diş sağlığı üzerine etkilerini ve diş tedavisi sırasında yaşayacaklarını en doğru ağızdan diş hekiminden öğrenmelidir. Bilgi sahibi olmaları yapılacak dental tedavinin başarılı olmasında çok önemlidir.